Zlatibor je poznat po vidikovcima, gondoli i skijanju, ali ako se odvojite od centra na sat vremena, otkrivate drugi sloj planine — kamene crkve stare više od dva veka, brvnare pokrivene šindrom i muzeje pod otvorenim nebom. Ovo je vodič kroz pet mesta zlatiborskog nasleđa koja se lako uklapaju u jedan ili dva dana obilaska, sa proverenim udaljenostima od centra i praktičnim napomenama.
1. Crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Sirogojnu (26 km)
Kamena crkva iz 1764. godine je najstarije zdanje na ovoj listi. Kameni zvonik dograđen je krajem 19. veka, a unutra se nalazi ikonostas Simeona Lazovića. Ulaz je besplatan, a poseta traje kratko — zato je najbolje spojiti je sa muzejskim kompleksom u istom mestu. Više detalja imate na stranici o crkvi u Sirogojnu.
2. Muzej „Staro selo” u Sirogojnu (26 km)
Muzej na otvorenom, osnovan 1979/80. godine, okuplja oko 50 objekata tradicionalne zlatiborske arhitekture — kuće, vajate, mlekare, ambare. Radi cele godine: leti od 09:00 do 19:00, zimi kraće. Individualna ulaznica je oko 200 dinara, a đačka i grupna oko 150 — aktuelne cene proverite pre polaska. Detaljan opis potražite u tekstu o Muzeju „Staro selo”. Sirogojno je na 850 m nadmorske visine, pa i leti ponesite lakšu jaknu.
3. Brvnara u Dobroselici (15 km)
Crkva Svetog Ilije Proroka u Dobroselici je brvnara iz 1821. godine, u selu na 980 m visine. Ovo je jedno od najtiših mesta na listi — dolazi se lokalnim putem, bez gužve i redova. Selo je ujedno i polazna tačka za asfaltni put ka Čigoti (1.422 m), pa se poseta lepo kombinuje sa vožnjom do vidikovca. Pogledajte i šta sve nudi selo Dobroselica.
4. Crkva Svete Nedelje u Tripkovi (20 km)
Crkva iz 1861. godine sagrađena je od tesanog kamena, pokrivena šindrom i ima drveni pod — kombinacija materijala koja odlično dočarava graditeljstvo kraja. Tripkova je na 665 m, oko 20 km od centra, i Turistička organizacija je vodi kao „selo teatar” zbog razvijenog seoskog turizma. U selu radi i radionica umetničkog stakla „Tifani” sa galerijom; program letnjih radionica proverite kod TO Zlatibor. Više o mestu čitajte u vodiču kroz selo Tripkova.
5. Spomenik streljanim partizanima u centru Zlatibora
Ne morate nikuda da putujete za poslednju stavku. U samom naselju stoji beli kameni obelisk visok 10 m, podignut 1967. godine, sa stihovima Vaska Pope i kriptom sa posmrtnim ostacima. Spomen-ploča postoji od 1961. Naselje je 1946. dobilo ime Partizanske Vode u spomen na oko 150 partizanskih ranjenika streljanih krajem 1941, a današnji naziv nosi od devedesetih. Pozadinu priče pročitajte u tekstu o Partizanskim vodama.
Kako to spojiti
Sirogojno (dve stavke odjednom) prirodno ide u jedan izlet, Tripkova i Dobroselica u drugi, a spomenik u centru obiđite u večernjoj šetnji. Radno vreme i cene se menjaju po sezoni — pre polaska proverite aktuelne informacije na zvaničnim sajtovima ili kod Turističke organizacije Zlatibor.
