Zlatiborska sela čuvaju neobično bogatu zbirku malih hramova — nekih od tesanog kamena, nekih sastavljenih od brvana, sa šindrom umesto crepa. Većina stoji uz put kojim se ionako prolazi do neke poznatije atrakcije, pa se poseta lako uklapa u već planiran izlet. Radno vreme i termine bogosluženja objekti uglavnom ne objavljuju na jednom mestu, pa je najbolje da aktuelne informacije proverite kod TO Zlatibor, a prilikom obilaska se ponašate kao u svakom aktivnom hramu.
1. Crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Sirogojnu
Kamena crkva iz 1764. godine, udaljena 26 kilometara od centra Zlatibora. Podigao ju je protojerej Georgije Cmiljanić iz Ljubiša uz pomoć i priloge meštana, a kameni zvonik dograđen je krajem 19. veka. Ikonostas je delo Simeona Lazovića, njegovo prvo poznato potpisano delo. Zajedno sa susednim muzejom, crkva u Sirogojnu nosi status spomenika kulture od izuzetnog značaja.
2. Crkva Svetog Ilije Proroka u Dobroselici
Brvnara iz 1821. godine, u selu udaljenom 15 kilometara od centra, na oko 949 metara nadmorske visine. Dobroselica je i polazna tačka za vožnju ka Čigoti, pa se obilazak crkve lepo spaja sa izletom u tom pravcu.
3. Crkva brvnara u Semegnjevu
Hram posvećen Rođenju Svetog Jovana Krstitelja podignut je 1927. godine, a ikonostas je rad slikarke Danice Šišović. Oltarska apsida je zidana, dok su ostali delovi od brvana; slava crkve je Ivanjdan. Semegnjevo je 14 kilometara od centra, na zapadnoj granici planine.
4. Kapela Svete Nedelje u Tripkovi
Prvobitna kapela, podignuta 1861. godine usred seoskog groblja, bila je od tesanog kamena, pokrivena šindrom i sa drvenim podom. Sredinom 20. veka se srušila, a parohijani su je 2003. godine ponovo podigli iz temelja; u njoj se i danas čuvaju carske dveri zografa Aleksija Lazarevića s početka 19. veka. Selo Tripkova udaljeno je 20 kilometara, a u istom izletu možete videti i Sušička vrela i radionicu umetničkog stakla.
5. Crkva Svetog Arhangela Gavrila u Čajetini
U centru opštinskog sedišta, samo 4 kilometra od Zlatibora, stoji crkva građena između 1886. i 1890. godine. Pogodna je za kratko zaustavljanje kad prolazite kroz Čajetinu.
6. Crkva brvnara u Jablanici
Selo Jablanica je 22 kilometra od centra i leži na 445 metara nadmorske visine, u dolini reke Jablanice. U Donjoj Jablanici stoji crkva brvnara posvećena Pokrovu Presvete Bogorodice, podignuta 1838. godine. U porti i okolnoj šumi su sobrašice, male drvene zgradice u kojima se obedovalo posle liturgije; crkva i sobrašice su spomenik kulture od velikog značaja. U porti se obeležava i doček pravoslavne Nove godine — termin i program proverite kod TO Zlatibor.
7. Crkva Svetog Save u Drvengradu
Na Mećavniku, brdu u Mokroj Gori, nalazi se crkva brvnara podignuta po uzoru na stare ruske drvene crkve. Nju ćete videti u okviru posete Drvengradu, za koji se plaća ulaznica (orijentaciono 300 dinara za odrasle i 200 za decu).
Kako ih povezati u jedan dan
Crkve su na različitim stranama planine, pa birajte dve-tri po danu. Sirogojno je na istočnoj strani Zlatibora, Semegnjevo na zapadnoj granici, a Mećavnik se obilazi zajedno sa Mokrom Gorom i Šarganskom osmicom. Stanje puteva proverite pre polaska. Za širi pregled, uz muzej na otvorenom i spomenik na Šumatnom brdu, pogledajte 5 mesta kulturnog nasleđa Zlatibora.
